“İdare etme” anlamına gelen mudârât kelimesiyle, “yağcılık” anlamına gelen müdâhene kelimesi arasında çok ince bir fark vardır. Bu farkı bilmek kişiye birçok yerde fayda sağlar. Zira bunlardan birisini İslam övmüşken, diğerini yermiştir.
Şimdi gelin, arasındaki farka bakalım.
Mudârât; karşı tarafın menfaati ve her iki tarafın dinî hassasiyetlerinin selameti için, bir insanda var olan yanlışlıklara ses çıkarmaman, seslenmemen veya görmezden gelmendir. Bu, övülmüş ve tavsiye edilmiş bir tutumdur.
Müdâhene ise; karşı tarafın değil, bilakis senin kendi dünyalık menfaatlerinin ve çıkarlarının zarar görmemesi için bir insanda var olan yanlışlıklara ses çıkarmamandır. Bu ise yerilmiş ve kendisinden sakındırılmış bir tutumdur.
Bazen öyle olur ki, bir insanda var olan hatalara ses etmezsin. Senin bu ses etmeyişin işin aslında her zaman kötü ve eleştirilecek bir şey olmayabilir. Zira sen karşı tarafın menfaati ve dinî selameti için ses etmemiş olabilirsin. Ama bu tavrı gören bazı peşin hükümlüler hemen burada art niyet arar ve seni hatalara göz yummakla veya insanlara farklı muamele etmekle itham eder. Oysa mesele onların zannettiği gibi değildir. Sen, bir fıkha binaen böyle bir muamele geliştirmişsindir. Onlar bunu bilmediği için hemen eleştirir ve itham ederler.
Bazen de öyle olur ki, karşındaki insanda var olan hatalara ondan nemalandığın bir menfaatinin yok olmaması için ses etmezsin. Senin böylesi bir niyet çerçevesinde ses etmeyişin çok tehlikelidir ve ayak kaydırabilir. Burada Allah’ın hatırını karşındaki insanın hatırına baskın kılman ve O’nun korkusunu diğer tüm korkuların önüne geçirmen gerekir. Aksi halde bu, senin Allah’tan uzaklaşmana ve münafık damgası yemene neden bile olabilir.
Allah’ın hatırını diğer her hatırın üstünde tutmayı bilen bir Müslüman, asla insanlara müdâhene etmez! Bilakis o, onları kazanmak için mudârâtta bulunur.
Rabbim bu fıkhı anlamayı ve gereğince amel etmeyi bize kolaylaştırsın.